نسخه عینک طبی یکی از مهم‌ترین ابزارها برای انتخاب صحیح و دقیق عینک است. وقتی به چشم‌پزشک یا اپتومتریست مراجعه می‌کنید و نسخه‌ای برای عینک دریافت می‌کنید، ممکن است در ابتدا متوجه تمامی اعداد و اصطلاحات نوشته شده در آن نشوید.
دانستن معنی نسخه عینک طبی به شما کمک می‌کند اعداد و اصطلاحات درج‌شده در نسخه را بهتر درک کنید و هنگام تهیه عینک، اطلاعات مربوط به اصلاح بینایی خود را با آگاهی بیشتری بررسی کنید.
در این مقاله از فروشگاه عینک انصار، به توضیح جزئیات نسخه عینک طبی و نحوه خواندن آن می‌پردازیم تا بتوانید با اطمینان بیشتر به انتخاب و خرید عینک خود بپردازید.
راهنمای کامل خواندن نسخه چشم پزشکی و معنی نسخه عینک طبی
اگر به نسخه عینک طبی خود نگاه کنید، ممکن است با مجموعه‌ای از اعداد و حروف مواجه شوید که در ابتدا بی‌معنی به نظر می‌رسند. این اطلاعات، که اغلب برای افرادی که به تازگی با نسخه‌های طبی آشنا شده‌اند پیچیده به نظر می‌رسد، در واقع نقش حیاتی در تعیین سلامت چشمان و نیازهای بینایی شما دارند.
هر قسمت از نسخه شما به یکی از ویژگی‌های چشمان شما مربوط می‌شود و به اپتومتریست کمک می‌کند تا دقیقاً مشخص کند چه نوع لنزهایی برای بهبود بینایی شما مناسب هستند. شما نیز با یادگیری معنی نسخه عینک طبی توانایی شناخت بهترین عینک طبی برای خودتان را خواهید داشت.
با گذر زمان و افزایش سن، تغییرات در بینایی تقریباً برای همه افراد رخ می‌دهد. بیشتر بزرگسالان بعد از ۴۰ سالگی متوجه تغییراتی در بینایی خود می‌شوند و این مسئله طبیعی است که در برخی مراحل زندگی نیاز به عینک داشته باشند.
حتی اگر در حال حاضر نیازی به عینک نداشته باشید، احتمال دارد که در آینده نسخه‌ای برای شما نوشته شود. دانستن اینکه هر کدام از اعداد و اصطلاحات در نسخه به چه معنا هستند، می‌تواند به شما کمک کند تا درک بهتری از وضعیت بینایی خود داشته باشید و در انتخاب عینک مناسب با اطمینان بیشتری اقدام کنید.
بخش‌های مختلف نسخه عینک طبی
نسخه‌های عینک معمولاً به صورت یک جدول ساده نوشته می‌شوند که شامل چند حرف و عدد است. اطلاعات نسخه برای هر چشم می‌تواند جداگانه درج شود و معمولاً شامل اصطلاحاتی مانند SPH، CYL و Axis است. در برخی نسخه‌ها نیز مواردی مانند ADD، Prism و Base دیده می‌شود. PD نیز برای تعیین فاصله مردمکی و تنظیم صحیح عدسی‌ها اهمیت دارد، اما لزوماً بخشی از خود نسخه نیست و ممکن است هنگام تهیه عینک اندازه‌گیری شود.
این اعداد و حروف به هیچ وجه نشان‌دهنده ضعف چشم شما نیستند؛ بلکه نشان می‌دهند که چگونه می‌توانید دید بهتری داشته باشید. هر بخش از نسخه عینک به یک جنبه خاص از بینایی شما اشاره دارد و به شما کمک می‌کند تا دقیقاً بدانید چه لنزی برای شما مناسب است. فهمیدن معنی نسخه عینک طبی می‌تواند به شما کمک کند تا با اطمینان بیشتری عینک خود را انتخاب و استفاده کنید.
معنای اصطلاحات OS، OD و OV
در بحث معنی نسخه عینک طبی، ممکن است با اختصاراتی مانند OS، OD، و OU روبرو شوید که هر کدام به چشم خاصی اشاره دارند:
- OS (یا LE): این اختصار به چشم چپ شما اشاره دارد. OS از عبارت لاتین «oculus sinister» به معنای «چشم چپ» گرفته شده است. برخی از اپتومتریست‌ها ممکن است به جای آن از «LE» (Left Eye) استفاده کنند.
- OD (یا RE): این اختصار مربوط به چشم راست شما است. OD مخفف «oculus dexter» است که به معنای «چشم راست» در لاتین می‌باشد. گاهی ممکن است «RE» (Right Eye) نیز به جای آن استفاده شود.
- OU: این اختصار به معنای «oculus uterque» است که به هر دو چشم اشاره دارد. با این حال، این اختصار کمتر استفاده می‌شود زیرا اکثر افراد برای هر چشم نسخه جداگانه‌ای دارند.
معنای اعداد درج شده در نسخه عینک طبی
اعداد موجود در نسخه عینک شما نشان‌دهنده میزان قدرت لنزهایی است که برای اصلاح بینایی‌تان نیاز دارید. این اعداد با واحدی به نام دیوپتر اندازه‌گیری می‌شوند که میزان اصلاح مورد نیاز برای بهبود دید شما را نشان می‌دهد. به طور کلی، بینایی که به اصلاح نیاز ندارد، با عدد صفر دیوپتر مشخص می‌شود.
قدرت عدسی با واحد دیوپتر (Diopter) بیان می‌شود و می‌تواند به صورت مثبت یا منفی باشد. مقدار و علامت این عدد، نوع و میزان اصلاح انکساری مورد نیاز را مشخص می‌کند؛ بنابراین برای تفسیر نسخه باید عدد، علامت و نوع پارامترهایی مانند SPH و CYL را در کنار یکدیگر بررسی کرد.
اعداد منفی (-)
اگر نسخه شما عددی منفی دارد، به این معناست که شما نزدیک‌بین هستید (میوپی). یعنی اشیاء دور را به وضوح نمی‌بینید. به عنوان مثال، اگر نسخه شما -۲.۰۰ باشد، این به این معناست که لنزهای شما به دو دیوپتر قدرت نیاز دارند تا به شما کمک کنند تا اشیاء دور را واضح‌تر ببینید. نزدیک‌بینی با عددی کمتر از -۵.۰۰ به عنوان میوپی شدید در نظر گرفته می‌شود.
اعداد مثبت (+)
اگر در قسمت SPH نسخه عددی مثبت مانند +2.00 نوشته شده باشد، معمولاً نشان‌دهنده نیاز به اصلاح برای دوربینی (Hyperopia) است. دوربینی یک عیب انکساری است که در آن تمرکز نور روی شبکیه به شکل مطلوب انجام نمی‌شود و می‌تواند باعث تاری دید، به‌ویژه در فاصله نزدیک، شود.
با این حال، علامت مثبت در نسخه را نباید به‌تنهایی به معنای «ضعف دید نزدیک» در نظر گرفت؛ برای تفسیر دقیق نسخه باید SPH در کنار سایر مقادیر و شرایط بینایی فرد بررسی شود.
معنای اصطلاح SPH
SPH (کره) در نسخه عینک شما نشان‌دهنده قدرت اصلی لنزی است که برای اصلاح بینایی‌تان نیاز دارید. این عدد نشان می‌دهد که چشم شما به چه مقدار اصلاح نیاز دارد تا دید شما برای فاصله دور یا نزدیک بهبود یابد.
چشم اکثر افراد شکل گردی دارد، مانند یک توپ بسکتبال. اگر چشمان شما به طور کلی شکل استاندارد و گردی داشته باشند، ممکن است نیاز به یک اصلاح ساده و کلی داشته باشید که در ستون SPH نسخه عینک شما نمایش داده می‌شود. این عدد می‌تواند مثبت (+) یا منفی (-) باشد، بسته به اینکه دوربین (دوربینی) یا نزدیک‌بین (میوپی) باشید.
معنای اصطلاح CYL
CYL در نسخه عینک شما به اصلاح آستیگماتیسم اشاره دارد، که یک نوع خطای انکساری است. آستیگماتیسم زمانی رخ می‌دهد که شکل چشم به جای گرد بودن، بیشتر شبیه به بیضی یا تخم‌مرغ است. این باعث می‌شود که نور به درستی روی شبکیه چشم متمرکز نشود و در نتیجه دید شما تاری پیدا کند.
حدود ۳۳٪ از مردم چشمانی دارند که به شکل کره‌ای نیستند و به همین دلیل آستیگماتیسم دارند. دکتر کرینز توضیح می‌دهد که این مشکل ناشی از شکل غیرمعمول جلوی چشم است. اگر شما آستیگماتیسم دارید، نسخه عینک شما شامل عددی در ستون CYL خواهد بود. این عدد نشان‌دهنده قدرت لنزی است که برای اصلاح انحنای بیضی‌شکل چشم شما نیاز دارید.
همراه با SPH، که قدرت اصلی لنز را نشان می‌دهد و مربوط به انحنای گردتر چشم است، CYL کمک می‌کند تا دید شما به طور کامل اصلاح شود. اگر آستیگماتیسم ندارید، این قسمت از نسخه شما خالی خواهد بود، زیرا نیازی به این نوع اصلاح ندارید.
معنای اصطلاح Axis
Axis جهت محور اصلاح آستیگماتیسم را مشخص می‌کند و به صورت عددی بین ۰ تا ۱۸۰ درجه نوشته می‌شود. این عدد معمولاً همراه با CYL در نسخه دیده می‌شود.
برای مثال، اگر در نسخه CYL -1.00 و Axis 180 نوشته شده باشد، مقدار -1.00 قدرت اصلاح استوانه‌ای و 180 درجه جهت محور این اصلاح را مشخص می‌کند.
بنابراین Axis را نباید به عنوان «میزان آستیگماتیسم» در نظر گرفت؛ مقدار CYL قدرت اصلاح و Axis جهت آن اصلاح را نشان می‌دهد.
معنای اصطلاح ADD
ADD (Addition) یا «افزایش قدرت عدسی» نشان‌دهنده قدرت اضافی مورد نیاز برای دید نزدیک است. این مقدار بیشتر در نسخه افرادی دیده می‌شود که به دلیل پیرچشمی به اصلاح جداگانه برای فاصله نزدیک نیاز دارند.
برای مثال، ممکن است در نسخه فرد مقدار SPH برای دید دور مشخص شده باشد و در قسمت ADD عددی مانند +1.50 یا +2.00 نوشته شود. این عدد نشان می‌دهد که برای دید نزدیک، قدرت بیشتری نسبت به اصلاح پایه مورد نیاز است.
ADD معمولاً در طراحی عینک‌های دوکانونی و تدریجی (Progressive) اهمیت دارد. در عینک دوکانونی، ناحیه مربوط به دید دور و نزدیک از یکدیگر تفکیک شده‌اند؛ در حالی که در عدسی‌های تدریجی، قدرت عدسی به‌تدریج از ناحیه دید دور به دید نزدیک تغییر می‌کند.
بنابراین، اگر در نسخه شما مقدار ADD درج شده است، این عدد را نباید با SPH یا CYL اشتباه گرفت؛ ADD یک قدرت اضافی برای دید نزدیک است و در کنار سایر مقادیر نسخه تفسیر می‌شود.
معنای اصطلاح Prism
Prism یا اصلاح منشوری در برخی نسخه‌های عینک برای کمک به اصلاح مشکلات مربوط به هم‌راستایی یا هماهنگی دید دو چشم تجویز می‌شود. مقدار Prism قدرت اصلاح منشوری را نشان می‌دهد و معمولاً با واحد Prism Diopter بیان می‌شود.
در کنار آن ممکن است جهت پایه منشور نیز مشخص شود. اصطلاحاتی مانند BU (Base Up)، BD (Base Down)، BI (Base In) و BO (Base Out) جهت پایه منشور را مشخص می‌کنند.
وجود Prism در نسخه به این معنا نیست که مشکل خطرناکی وجود دارد؛ این قسمت باید دقیقاً مطابق نسخه در ساخت عدسی رعایت شود.
معنای اصطلاح PD
PD (Pupillary Distance) یا فاصله مردمکی، فاصله بین مردمک‌های چشم است و برای تعیین محل مناسب مرکز اپتیکی عدسی‌ها اهمیت دارد.
PD ممکن است به صورت یک عدد برای هر دو چشم یا به صورت اندازه‌گیری جداگانه برای چشم راست و چپ ثبت شود. در برخی موارد نیز این اندازه‌گیری هنگام تهیه و ساخت عینک انجام می‌شود.
نکته مهم این است که PD در همه نسخه‌های عینک بخشی از خود نسخه پزشکی محسوب نمی‌شود و ممکن است در فرایند آماده‌سازی عینک اندازه‌گیری شود. اندازه‌گیری صحیح آن به قرارگیری مناسب عدسی در مقابل چشم کمک می‌کند.
آیا نمره عینک همان میزان بینایی است؟
خیر. نمره عینک و میزان بینایی دو مفهوم متفاوت هستند.
اعدادی مانند -2.00 یا +1.50 در نسخه، قدرت اصلاحی مورد نیاز عدسی را بر اساس دیوپتر نشان می‌دهند. در مقابل، حدت بینایی یا Visual Acuity میزان وضوح دید فرد را با آزمون‌های بینایی، مانند چارت بینایی، ارزیابی می‌کند.
بنابراین نمی‌توان تنها با دیدن عدد نسخه گفت که فرد «چند درصد» بینایی دارد. برای مثال، عدد -2.00 به‌تنهایی بیانگر درصد بینایی فرد نیست؛ بلکه نشان می‌دهد برای اصلاح عیب انکساری، عدسی با قدرت مشخصی مورد نیاز است.
همچنین میزان اصلاح مورد نیاز را نباید به‌عنوان معیاری برای قضاوت درباره سلامت کلی چشم در نظر گرفت. نسخه عینک عمدتاً برای اصلاح خطاهای انکساری و بهبود وضوح دید تنظیم می‌شود و نتیجه معاینه چشم می‌تواند اطلاعات بیشتری درباره سلامت چشم ارائه دهد.
چگونه نسخه عینک طبی را مرحله‌به‌مرحله بخوانیم؟
اگر نسخه عینک در نگاه اول مجموعه‌ای از اعداد و حروف نامفهوم به نظر می‌رسد، می‌توانید اطلاعات آن را به ترتیب زیر بررسی کنید:
- OD و OS را پیدا کنید: OD مربوط به چشم راست و OS مربوط به چشم چپ است. اگر OU نوشته شده باشد، منظور هر دو چشم است.
- SPH را بررسی کنید: این عدد قدرت اصلی اصلاح کروی را نشان می‌دهد. علامت منفی معمولاً با نزدیک‌بینی و علامت مثبت با دوربینی ارتباط دارد.
- CYL و Axis را بخوانید: اگر این دو مقدار در نسخه وجود داشته باشند، مربوط به اصلاح آستیگماتیسم هستند. CYL مقدار اصلاح و Axis جهت آن اصلاح را مشخص می‌کند.
- ADD را بررسی کنید: وجود ADD نشان می‌دهد که برای دید نزدیک، قدرت اضافی در نظر گرفته شده است؛ موضوعی که در نسخه‌های مربوط به پیرچشمی اهمیت دارد.
- Prism و Base را بررسی کنید: اگر اصلاح منشوری در نسخه وجود داشته باشد، مقدار Prism و جهت Base نیز برای ساخت صحیح عدسی اهمیت دارد.
- PD و سایر اندازه‌گیری‌ها را بررسی کنید: فاصله مردمکی برای قرارگیری مناسب مرکز اپتیکی عدسی‌ها اهمیت دارد، اما باید توجه داشت که PD در همه نظام‌های حرفه‌ای بخشی از خود نسخه محسوب نمی‌شود و ممکن است در فرایند ساخت عینک اندازه‌گیری شود.
در نتیجه، برای تفسیر نسخه نباید فقط یک عدد مانند SPH یا CYL را جداگانه بررسی کرد؛ تمام مقادیر هر چشم باید در کنار یکدیگر خوانده شوند.
آیا نسخه عینک تاریخ انقضا دارد؟
مدت اعتبار نسخه عینک می‌تواند بر اساس مقررات محل صدور نسخه و شرایط فرد متفاوت باشد؛ بنابراین نمی‌توان یک بازه زمانی ثابت را برای تمام نسخه‌ها در نظر گرفت.
اگر پس از دریافت نسخه، تاری دید، سردرد هنگام استفاده از عینک، مشکل در دیدن اشیای دور یا نزدیک یا تغییر محسوس در کیفیت بینایی ایجاد شده باشد، بهتر است پیش از تهیه عینک جدید، وضعیت بینایی دوباره ارزیابی شود.
همچنین در صورت تغییر نیازهای بینایی یا وجود شرایطی که بر سلامت چشم تأثیر می‌گذارد، ممکن است معاینه چشم در فاصله کوتاه‌تری ضرورت داشته باشد.
جمع‌بندی از معنی نسخه عینک طبی
در این مطلب، تمامی اصطلاحات موجود در نسخه عینک طبی را توضیح دادیم تا بتوانید خودتان آن را تفسیر کنید و بهتر متوجه شوید چه نیازهایی برای بهبود بینایی خود دارید. اگر نیاز به عینک جدید دارید یا به دنبال بهبود کیفیت بینایی خود هستید، می‌توانید به فروشگاه عینک انصار مراجعه کنید. در این فروشگاه، انواع عینک‌های باکیفیت و متناسب با نسخه شما موجود است تا بهترین تجربه بینایی را داشته باشید.